İlk Atlantik Fiber Kablo TAT-8 Denizden Çıkarılıyor
1988’de hizmete giren ve Atlantik’in iki yakasını ilk kez fiber optikle birbirine bağlayan TAT-8, yıllar sonra deniz tabanından sökülüyor. Operasyonu, atıl durumdaki denizaltı telekom kablolarını toplayıp geri dönüştüren Subsea Environmental Services yürütüyor; şirket bu iş için dizel-elektrik tahrikli MV Maasvliet adlı özel bir geri kazanım gemisini kullanıyor. Şubat 2026 itibarıyla kablonun bölümleri gemi güvertesine alınıp sökülüyor ve malzemeleri geri dönüşüme gönderiliyor.
TAT-8’in önemi büyük: AT&T, British Telecom ve France Télécom ortaklığında inşa edilen sistem 1988’de devreye girdi, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Tuckerton ile Birleşik Krallık’taki Widemouth Bay ve Fransa’daki Penmarch arasında tek bir hatla üç ülkeyi bağladı. 1,3 mikrometre dalga boyunda tek modlu fiber ve yaklaşık 40 kilometrede bir yerleştirilen optoelektronik tekrarlayıcılar kullanıldı. Toplam kapasite 280 Mbit/s düzeyindeydi; yani yaklaşık 40 bin eşzamanlı telefon görüşmesi. Sistem 2002’de hizmetten çıktı.
Ekipler, kabloyu bulmak için rotası önceden haritalanmış hattın üzerinde “flatfish” denen düz bir çapa benzeri aygıtı dibe indiriyor, sonra hattın üzerinde saatte yaklaşık 1,8 km hızla çekiyor. Halattaki gerginlik değişimi isabeti gösteriyor; doğru kablo yakalandığında güverteye alınıp parçalara ayrılıyor. Yüzeye çıkan tekrarlayıcılar, onlarca yıl derin deniz koşullarında çalışacak şekilde tasarlanmış, iki metreyi bulan silindirik basınç muhafazalarına sahip.
Toplanan bölümler Portekiz’in Leixões limanında boşaltılıyor. 2025 Ağustos’unda yalnızca tek seferde 1.012 kilometrelik TAT-8 parçası indirildiği belirtiliyor. Daha sonra bakır, çelik ve plastik bileşenler; Güney Afrika’daki Mertech Marine tesislerinde ayrıştırılıp tekrar hammaddeye dönüştürülüyor.
h2>Neden şimdi çıkarılıyor?
Bugün internetin omurgasını oluşturan denizaltı kabloları, yeni hatlar için yer açmak amacıyla çoğunlukla aynı, güvenilir güzergahlar üzerinde döşeniyor. TAT-8 gibi kullanım dışı kalmış sistemlerin sökülmesi, hem deniz tabanındaki karmaşayı azaltıyor hem de değerli metalleri döngüsel ekonomiye geri kazandırıyor. Operatörler, on binlerce kilometrelik eski kablonun sistemli biçimde toplanıp geri dönüştürüldüğünü, bunun da çevresel etkileri azalttığını vurguluyor.
Kablo efsaneleri arasında sık anılan “köpekbalığı ısırıkları”, TAT-8 özelinde abartılı bir anlatı. İlk fiber denemelerinde yaşanan münferit vakalar sonrası “balık ısırığı koruması” gibi önlemler standart hale gelmişti. TAT-8’in işletme yıllarında büyük bir köpekbalığı tehdidi kayda geçmedi; asıl sorunlar daha çok erken dönem üretim kusurlarıyla ilgiliydi.
Kısacası, TAT-8’in sökülmesi hem bir dönemin kapanışı hem de yeni altyapılar için sahnenin temizlenmesi anlamına geliyor. 1988’de fiber optik çağını başlatan bu hat, 2000’lerin başında yerini çok daha yüksek kapasiteli sistemlere bıraktı; bugünse bileşenleri yeniden kullanıma kazandırılıyor.
Kaynak: www.techspot.com
Kaynak: Techolay