Washington: Tayvan Çip Riski Artık Teorik Değil
Washington, Silikon Vadisi’ne verdiği mesajı sertleştirdi: Tayvan kaynaklı çip riski artık teorik bir senaryo değil. Çin’in Aralık 29–30, 2025’te ada çevresinde liman ablukasını simüle eden kapsamlı canlı atış tatbikatları ve tedarik zincirine dair karanlık senaryolar, bu endişeyi büyüttü. ABD basınına yansıyan bilgilere göre, Tayvan’dan çip akışının kesilmesi ABD büyümesini doğrudan vuracak boyutta bir şok yaratabilir.
NYT’nin ortaya çıkardığına göre, Temmuz 2023’te üst düzey ABD istihbarat yetkilileri Tim Cook, Jensen Huang, Lisa Su ve Cristiano Amon gibi isimlere kapalı kapılar ardında Çin–Tayvan senaryolarını anlattı. Bu brifinglerde “önümüzdeki yıllara” işaret eden risk pencereleri paylaşıldı; mesaj netti: Silikon Vadisi’nin Tayvan’a bağımlılığı, jeopolitik bir kırılmada tüm sektörü durdurabilir.
Uyarılar yalnızca istihbarat kanadından gelmiyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent geçen yıl Tayvan’ı “dünyanın en büyük tek hata noktası” olarak niteledi. Finans dünyasından da benzer tonda çıkışlar var; Citadel CEO’su Ken Griffin, Tayvan çevresinde büyük bir kopuşun Yeni Bir Büyük Buhran etkisi yaratabileceğini söyledi.
Tablonun ciddiyeti, sahadaki hareketlilikle de destekleniyor. Çin’in “Justice Mission 2025” tatbikatları roket atışlarını ve uzun süreli canlı atış periyotlarını içerirken, Tayvan ordusu da 24–27 Mart 2026’da ülkenin doğusunda yeni bir canlı atış eğitimi planladı. Bu atmosferde, dünyanın en ileri çiplerinin büyük bölümünün hâlâ Tayvan’da üretilmesi riski büyütüyor.
Neden Şimdi Gündemde?
Çünkü teknoloji altyapısının kalbi Tayvan’da atıyor. 2022’de gelişmiş (sub‑10 nm) kapasitenin ezici kısmı Doğu Asya’da toplanmıştı; 2032 projeksiyonları, ABD’nin payını artırabileceğini söylese de bu dönüşüm zaman alacak. Üstelik en ileri düğümler ve gelişmiş paketleme gibi kritik halkalar hâlâ büyük ölçüde Tayvan’da bulunuyor; TSMC’nin 2 nm sürecinin ABD’de devreye girmesi için verilen en iyimser tarih bile 2028. Kısacası, yeni fab’lar yükselirken bile “son dokunuşlar” ve en ileri süreçler Tayvan merkezli kalmaya devam ediyor.
Washington, bu bağımlılığı azaltmak için CHIPS and Science Act ile milyarlarca dolarlık teşvik açıkladı; TSMC, Intel ve Samsung’un ABD yatırımları hızlandı. Ancak maliyet farkı, iş gücü ve tedarik ekosistemi gibi nedenlerle “yerelleşme” hedefi bir gecede olmuyor. Bu arada TSMC’nin ABD’de dev yatırımlar planlaması tartışmaları sürdürürken, Taipei yönetimi en ileri teknolojilerin ülke içinde kalacağını defalarca vurguladı.
Ekonomik Riskin Ölçeği
En çarpıcı uyarılardan biri 2022 tarihli gizli bir sektör raporundan geliyor: Tayvan’dan çip arzının kesilmesi, ABD’de üretimi yüzde 11, Çin’de yüzde 16 aşağı çekerek Büyük Buhran’dan bu yana görülen en ağır sarsıntıyı tetikleyebilir. Böyle bir kesinti; tüketici elektroniğinden otomotive, savunmadan bulut altyapısına kadar her alanda zincirleme etki yaratır.
Özetle; saha tatbikatlarının tonu sertleşirken, ABD tarafı Silikon Vadisi’ne “artık varsayım değil, plan yapın” mesajını veriyor. Arzın çeşitlendirilmesi hızlanıyor, ama en kritik halkaların Tayvan merkezli kalması, riskin tamamen ortadan kalkmadığı anlamına geliyor. Kısa vadede teknoloji dünyasının büyümesi, Tayvan’ın kesintisiz üretimine ve bölgedeki tansiyonun düşük kalmasına bağlı.
Kaynak: www.techspot.com
Kaynak: Techolay